LaTeX có gì lạ không em?

Đến hôm nay là ngày 1/10 mà lịch dạy LTĐH vẫn chưa “đầy ắp” như mọi năm. Sáng và tối thứ hai dạy ở ĐH Tôn Đức Thắng, thứ ba dạy LTĐH chiều và tối ở Bình Dương, thư tư dạy cao học (chiều) và LTĐH ở Quận 6 (tối), thứ năm dạy sáng và tối, thứ bảy dạy Hình học sơ cấp ở Quận 5 và CN dạy Hình học sơ cấp ở Quận 9. Vì vậy ngày thứ sáu xem như không có việc gì làm, tuy rằng Cty XNK Bình Tây mời đi dạy bồi dưỡng GV ở Đồng Tháp nhưng không thu xếp được.

Trong lúc rảnh rỗi không biết làm gì vì đã sửa chữa xong LV Thạc sĩ cho một học viên cao học, định viết quyển sách sử dụng máy tính Casio với thầy Nguyễn Trường Chấng để công ty họ in offset và phát hành toàn quốc nhưng không biết tại sao đầu óc trống rỗng đành viết mấy dòng nhăn cuội này.

Lang thang trên mạng, vào trang thanh niên xa mẹ thấy một mẫu đối thoại về LaTeX và MS Word, thấy cũng đáng quan tâm vì sự tranh luận này sẽ vô cùng vô tận nhưng những ai yêu thích TeX thì vẫn đi theo con đường có cỏ có hoa của họ. Còn những ai không biết \LaTeX là gì cũng đi theo con đường riêng của mình và trong rất nhiều trường hợp, họ yêu cầu người có liên quan bắt buộc phải đồng hành.


Tôi đã viết xong quyển sách Hình học Giải tích và Đại số máy tính, tất nhiên sắp chữ bằng \LaTeX, sau khi dạy xong học kỳ 1 sẽ xuất bản. Quyến sách có ích cho sinh viên , vì không đơn giản là một giáo trình và đặc biệt tất cả hình vẽ tôi đều vẽ bằng Tikz, PSTricks và Metapost. Điều quan trọng là hầu hết các bài toán đều được giải tự động bằng ĐS máy tính. Tất nhiên MS Word thì chẳng làm đươc gì với một yêu cầu như vậy. Trên Blog này tôi đã viết một bài đại ý có việc gì TeX làm được mà MS Word không làm được không để trả lời một câu hỏi của thầy Nguyễn Đình Lân. Bây giờ sau gần một thập kỷ sử dụng Word kể cả việc biên soạn giáo trình – như giáo trình về lý thuyết vành, thầy Lân bắt đầu tìm hiểu \LaTeX vì một lẻ giản đơn là thầy viết nhiều về dạy/học Toán trên Web. Và như vậy, nếu không biết TeX thì thầy sẽ chẳng làm được gì.


Trong thời gian qua tôi cũng giúp đỡ nhiều bạn trẻ thay đổi mặc định của LaTeX để văn bản in ra sẽ đáp ứng các yêu cầu của người hướng dẫn. Thực ra các yêu cầu này xuất phát từ việc sử dụng Word một cách ngẫu hứng. Sau đó thấy đẹp và rồi biến thành chuẩn cho các người khác làm theo. Ví dụ, đánh số trang ở đầu trang cho dù trang đó là trang đầu chương. Trở lại thời kỳ trước khi máy tính ra đời (hoặc xuất hiện tại Việt Nam cuối những năm 1970), một người đánh máy đánh chữ (type writer) cũng không làm vậy dù rằng làm như vậy dễ hơn cho họ rất nhiều so với việc cuốn ru-lô 29cm xuống phía cuối trang giấy có khả năng làm rách văn bản nếu bắt buộc phải sửa chữa theo yêu cầu.


Nhân đây tôi lưu ý các bạn khi các bạn đánh máy luận án Tiến sĩ bằng Word khoảng 100 trang, các công thức toán học liên kết chặt chẽ và được tham chiếu nghiêm túc, kể cả số trang của trang chứa nó. Nếu phản biện yêu cầu bạn sửa bằng cách thêm section, thêm công thức (dù chỉ một section và một công thức), toàn bộ tham chiếu của bạn sẽ rối không sửa chữa được trừ phi bạn thuê một người ngồi đọc trừng trang và hễ thấy tham chiếu thì cân đối với tham chiếu cũ để sửa thành tham chiếu mới. Nếu ai đó có khả năng giúp bạn việc này thì anh ấy/chị ấy đã có trình độ khoa học bằng bạn mất rồi. Giả sử bạn đã miệt mài ngồi sửa, thì dù chỉ vài tham chiếu sai chỗ, người đọc là phản kín sẽ không hiểu gì cả, do tham chiếu sai. Đây là lỗi thường gặp của những ai viết Luận án bằng Word và tham chiếu thủ công.


Với \LaTeX việc đó sẽ không bao giờ xảy ra vì mỗi lần bạn đổi số trang do thêm nội dung, bạn đổi công thức do thêm công thức thì mỗi tham chiếu \LaTeX sẽ tự động refresh lại hoàn toàn cho phù hợp với nội dung đã được cập nhật.

Để phù hợp với tên của bài viết này tôi giới thiệu một macro dùng để đóng khung một đoạn văn bản như trong Word vẫn thường làm, nghĩa là bạn không cần phải đo kích thước của đoạn văn bản đó.

macro như sau:

\newcommand{\KHUNG}[1]{ \newlength{\myl}
\settowidth{\myl}{#1}
\begin{tabular}{|c|}
\hline
\parbox{\myl}{#1}\\
\hline
\end{tabular} 
}

khi muốn sử dụng, các bạn viết:

\KHUNG{ai đâu trở lại mùa thu trước}

\KHUNG{nhặt lấy cho tôi những lá vàng}

\KHUNG{ce cahier est à moi comme le trône du roi}

\KHUNG{Je vais deux choses dans la vie: la rose et toi}

\KHUNG{la rose pour un jour et toi pour toujours}

myl


Mời các bạn đọc một cuộc trao đổi trên trang thanh niên xa mẹ nói trên.

Tham khảo chương 1 của quyển sách “Hình học Giải tích và Đại số máy tính

PS. Cuối cùng cũng thu xếp đi dạy sử dụng máy tính bỏ túi trong dạy học cho GV THPT tỉnh Đồng Tháp trong hai ngày thứ sáu và thứ bảy. ĐH Đồng Tháp cũng là nơi có nhiều sinh viên học và sử dụng \LaTeX từ quyển sách về \LaTeX của tôi.

4 responses to “LaTeX có gì lạ không em?

  1. Em từ ngày biết \TeX thì thích lắm thầy ơi. Em lúc trước học Sư Phạm TpHCM, giờ về dạy ở Tây Ninh. Em cũng đã giới thiệu \TeX với các thầy cô trong tổ toán tin, họ cũng thấy ngại vì chưa quen xử lí văn bản bằng code. Nhưng khi thấy e soạn giáo án hay các tài liệu thì họ có vẻ thích lắm vì \TeX quá đẹp. Em cũng hi vọng mọi người sẽ yêu thích \TeX và cũng rất cảm ơn Thầy vì đã đưa \TeX gần hơn với mọi người. Nếu em có thẩm quyền thì sẽ mời Thầy về dạy \LaTeX cho các giáo viên ở Tây Ninh quê em. Chúc Thầy và gia đình nhiều sức khỏe!

  2. Phạm Kỳ Anh

    Thưa thầy, em vừa tập xử dụng latex nhưng khi gõ các công thức tích phân hay tổng,… thì đều không hiện ra. Máy báo lỗi thiếu font cmex10. em không biết làm sao để tải và cài đặt, mong thầy giúp em với ạ. em xin cảm ơn thầy.

    • em download MiKTeX 2.9 hoặc TeXLive 2013 bản full (TeXLive 2013 có dung lượng 1.9GB) về cài đặt vào máy. Nên download vào cuối buổi tối, để máy chạy suốt đêm. Nếu may mắn mạng không rớt, sáng ra download xong.

      • Kỳ Anh Phạm

        em làm được rồi, cảm ơn thầy và chúc thầy sức khỏe ạ.

        Vào ngày 7:43 Thứ Bảy, 15 tháng 2 2014, Nguyễn Thái Sơn đã viết: WordPress.com Nguyễn Thái Sơn commented: “em download MiKTeX 2.9 hoặc TeXLive 2013 bản full (TeXLive 2013 có dung lượng 1.9GB) về cài đặt vào máy. Nên download vào cuối buổi tối, để máy chạy suốt đêm. Nếu may mắn mạng không rớt, sáng ra download xong.”

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s