Viết chữ nôm bằng LaTeX

\documentclass[12pt,a4paper]{article}
\usepackage{fontspec}
\setromanfont{Nom Na Tong}

\begin{document}

{\LARGE 𤾓 𢆥 𥪝 𡎝 𠊛 嗟}

Trăm năm trong cõi người ta

{\LARGE 𡨸 才 𡨸 命 窖 羅 恄 饒}

Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau

{\LARGE 𣦆 戈 沒 局 𣷭 橷}

Trải qua một cuộc bể dâu

{\LARGE 仍  調 𥉫 𧡊 罵 忉 疸 𢚸}

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng

{\LARGE 邏 之 彼 色 私 豐}

Lạ gì bỉ sắc tư phong

{\LARGE 𡗶 青 慣 退 𦟐 紅 打 慳}

Trời xanh quen thói má hồng đáng ghen
\end{document}
  1. Việc thứ nhất là bạn phải cài đặt font Nom Na Tong (NomNaTongLight_02.ttf). Font này download tại http://www.chunom.org/pages/fonts/
  2. Việc tiếp theo bạn phải tự tìm một bộ gõ chữ nôm. Trong Ubuntu Linux, SCIM sẽ làm công việc này.
  3. Sọan một file TeX như code.
  4. Biên dịch bằng xelatex. ví dụ file TeX ở trên tên là nomna.tex, bạn gõ xelatex nomna  các bạn sẽ có một file pdf  hiển thị chữ nôm.
  5.  Việc đưa được chữ Nôm vào bảng mã Unicode là một kỳ công của các chuyên gia Hán-Nôm được cộng đồng quốc tế thừa nhận. Do đó mà LaTeX mới xử lý được chữ  Nôm như trên. Trong tương lai tôi sẽ tiến hành một số nghiên cứu cá nhân về việc sử dụng chữ Nôm với LaTeX.

Lưu ý: Muốn giỏi chữ Nôm các bạn phải giỏi chữ Hán trước đã.

Vài nhận xét về bộ gõ chữ nôm SCIM trong Ubuntu Linux.

  1. SCIM do người Trung Hoa thiết kế, trình độ chữ Nôm của họ khá tốt. Nên SCIM quả thật là Smart Common Input Method, THÔNG MINH.
  2. Bài “Trăm năm trong cõi người ta” của Nguyễn Du, SCIM thực hiện khá tốt.
  3. Bài “Lấy chồng chung” của Hồ Xuân Hương có một số khiếm khuyết.
    • Chữ chồng, SCIM không gõ được, tôi tạm gõ chữ chồng (xếp lên nhau)
    • Chữ họa trong thành ngữ “năm thì mười họa”, không gõ được, tôi gõ tạm gõ chữ họa (vẽ)
    • Chữ cũng (also) (bộ tâm) không gõ được, tôi gõ tạm chữ cũng(bộ thủ)
    • Chữ nhỉ (thán từ), không gõ được, tôi gõ tạm chữ nhỉ (nhỏ giọt)

Đọc thêm:

Sau đây là các chữ nôm trên trình duyệt. Nếu bạn không thấy chữ Nôm nghĩa là trình duyệt của bạn không hiển thị chữ Nôm. Các bạn gửi phản hồi, tôi sẽ chép lại thành file ảnh PNG.  Nếu để ý trong các câu thơ chữ nôm sau, chữ đậm (hơn) là chữ Nôm Hán-Việt.

  1. http://diendanhanngu.com/forum_posts.asp?TID=477
  2. http://www.viethoc.com/viet-hoc-thu-quan-1/ngon-ngu

    字喃と昔の越南文学に対する字南の貢献

    Nguyễn Khắc Kham

    越南には大昔から文字があったかどうかは今も解らないが、中国の支配下 にあった頃漢字の外には何の文字もなかった事は確かな事である。数人の学者 の説によれば、字喃は西暦二世紀又は八世紀又は十三世紀末に発明されていた との説が未だにある。字喃発見の年代に就いて、新しい見解を提出し、その造 字のルールを出来るだけ詳しく述べて見た。又越南の文学に対する貢献に重き を置いた。字喃によって七世紀近くに亘る長い間の豊富な文学が出来上がって 、今までに多くの字喃作品を残してきた。更に残っている字喃文献は越南の歴 史や民俗に関するものが多くある。それ故に字喃は昔の越南文学を勉強する為 になくてはならない大きな役目を持っている。又越南の歴史や文化を研究する 為にも必要な道具である。

    Chữ Nôm và sự cống hiến của chữ Nôm đối với văn học cổ Việt Nam

    Nguyễn Khắc Kham

    Từ xa xưa ở Việt Nam đã có văn tự hay không thì hiện vẫn chưa rõ, nhưng có một điều chắc chắn rằng dưới thời Trung Quôc thống trị, ngoài chữ Hán ra không có một loại văn tự nào khác. Theo giả thuyết của một số học giả thì chữ Nôm được phát minh vào khoảng thế kỷ thứ 2 hoặc thế kỷ thứ 8 hoặc cuối thể kỷ 13. Chúng tôi thử đề xuất ý kiến mới về niên đại phát kiến ra chữ Nôm và thử trình bày thật kỹ về những qui tắc tạo chữ Nôm. Ở đây chúng tôi chú trọng vào sự cống hiến của chữ Nôm đối với văn học Việt Nam. Nhờ có chữ Nôm mà trải qua gần bảy thế kỷ, một nền văn học phong phú đã hình thành, cho đến nay đã để lại nhiều tác phẩm Nôm. Hơn nữa trong số đó có rất nhiều tác phẩm liên quan đến lịch sử và dân gian Việt Nam. Chính vì vậy chữ Nôm giữ một vai trò lớn và không thể thiếu trong việc khảo cứu văn học Việt Nam cổ. Đồng thời chữ Nôm cũng là một công cụ cần thiết cho việc nghiên cứu lịch sử và văn hoá Việt Nam.

    Nguyễn Đức Kính
    chuyển nhập và dịch

  3. Truyện Kiều, Nôm và Quốc Ngữ, bản Nôm chép tay của Tăng Hữu Ứng năm Tự Đức Giáp Tuất 1874
  4. ÐÀO HOA THI 桃花詩 Quốc Âm Thi Tập 國音詩集 của Nguyễn Trãi 阮廌 có 254 bài thơ chữ Nôm. Sau đây là sáu bài Thơ Hoa Ðào (227-232) theo lối “thủ vỹ liên hoàn cách 首尾連環格 ” (lấy ý trong câu cuối bài trước làm ý câu đầu bài kế). Chữ Nôm ghi theo bản gốc Phúc Khê 福溪原本, mùa Thu năm Tự Ðức Mậu Thìn (1868) 嗣德戊辰秋. Lê Văn Ðặng

    1 (227)

    𪛿 朶 桃 花 窖 卒 鮮
    隔 春 𠽊 𠽊 体 春 唭
    東 風 乙 固 情 咍 女
    建 羨 味 香 易 動 𠊚

    Một đóa đào hoa khéo tốt tươi
    Cách xuân mơn mởn thấy xuân cười
    Ðông phong ắt có tình hay nữa
    Kín tiễn mùi hương dễ động người

    2 (228)

    動 𠊚 花 窖 𤇚 精 神
    𠃣 𣘓 為 花 𠃣 𣘓 春
     使 𪀄 撑 停 祝 磊
    逋 持 㐌 固 氣 洪 鈞

    Ðộng người hoa khéo tỏ tinh thần
    Ít bởi vì hoa ít bởi xuân
    Rỉ sứ chim xanh đừng chuốc lối
    Bù trì đã có khí Hồng Quân

    3(229)

    氣 洪 鈞 矣 舎 栽 戈
    渚 負 春 尼 渚 負  花
    花 固 意 時 春 固 意
    兜 兜 共 𪛿 氣 陽 和

    Khí Hồng Quân hãy xá tài qua
    Chớ phụ xuân này chớ phụ hoa
    Hoa có ý thì xuân có ý
    Ðâu đâu cũng một khí dương hoà

    4 (230)

    氣 陽 和 可 固 私 埃
    能 𪛿 花 尼 忍 每 類
    筭 計 㐱 群 𠀧 𣎃女
    及 春 馬 底 𦟐 桃 派

    Khí dương hoà há có tư ai
    Năng một hoa này nhẫn mọi loài
    Tính kể chỉn còn ba tháng nữa
    Kịp xuân mựa để má đào phai

    5 (231)

    𦟐 桃 派 歇 𣘓 春 戈
    裊 吏  時 連 𨻫 花
    宴 所 瑤 池 它 固 限
    渚 朱 方 朔 旦 鄰 羅

    Má đào phai hết bởi xuân qua
    Nẻo lại đam thì liền luống hoa
    Yến sở Dao Trì đà có hẹn
    Chớ cho Phương Sóc đến lân la

    6 (232)

    方 朔 鄰 羅 㐌 許 機
    𠀧 番 濫 特 呵 情 期
    固 埃 厭 𠳨 仙 王 母
    信 可 信 時 疑 可 疑

    Phương Sóc lân la đã hở cơ
    Ba phen trộm được há tình cờ
    Có ai ướm hỏi Tây Vương mẫu
    Tín khá tin thì ngờ khá ngờ

Advertisements

One response to “Viết chữ nôm bằng LaTeX

  1. Đọc bài này cho em một gợi ý để gõ và biên dịch chữ Khmer trong Latex.
    Em đã thử và thành công.
    Cám ơn Thầy nhiều lắm. Chúc Thầy luôn mạnh khỏe.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s